herstellen van burn-out

Herstellen van burn-out is voor bijna iedereen die ermee te maken krijgt een moeizaam proces: dat gaat meestal niet soepel en in één rechte lijn richting herstel. Vaak volgt na de ziekmelding zelfs eerst nog een verslechtering: vermoeidheid, neerslachtigheid en apathie kunnen in eerste instantie flink toenemen. En als het herstel (eindelijk) lijkt te hebben ingezet, kunnen er momenten komen dat je het idee hebt dat je stilstaat, of zelfs weer terug bent bij af.

Burn-out herstel is onder de gunstigste omstandigheden al pittig genoeg. Helaas zijn er ook nog hindernissen die het herstellen van burn-out kunnen bemoeilijken. Eén hindernis heeft te maken met ontkenning, de ander met het leggen van de schuld bij anderen of de omstandigheden.

De eerste hindernis: denken dat een burn-out gelijk staat aan falen

Heb ik een burn-out? Dat kan toch niet!

Veel mensen die met een burn-out of 'opgebrand' thuis komen te zitten, hebben erg veel moeite met de diagnose: dat overkomt anderen, niet mij. Als je niet kunt accepteren dat sprake is van een burn-out, denkt dat het met jou wel meevalt, kan dat op verschillende manieren burn-out herstel bemoeilijken:

  • Jezelf onnodige druk opleggen
    Als je opgebrand bent, is herstellen niet een kwestie van een paar nachten goed slapen. Als je je burn-out niet erkent, en denkt dat het met een 'paar' nachten goed slapen wel weer beter moet gaan, gaat het je allemaal al snel veel te lang duren. Je legt jezelf daarmee druk op. En druk is precies wat je niet helpt om zo snel mogelijk (maar altijd langzamer dan je wilt en denkt) goed te herstellen van de burn-out (die je kennelijk wel degelijk hebt).
     
  • Te snel weer aan het werk gaan
    Niet accepteren dat je burn-out bent en je misschien zelfs schamen voor de diagnose, kan tot gevolg hebben dat je weer aan het werk gaat zodra het enigszins kan. Je keert dan onvolledig hersteld weer terug in de stressvolle werksituatie die ertoe heeft geleid dat je ziek thuis kwam te zitten. De gevolgen daarvan laten zich raden.
     
  • Te weinig lering trekken
    Een ander gevolg van niet volledig accepteren dat je opgebrand bent kan zijn, dat je onvoldoende nadenkt over vragen als: wat is er de oorzaak van dat ik zo hard onderuit ben gegaan? Welke lering kan ik hieruit trekken en hoe ga ik deze gebruiken om nooit meer zo lang en ze ver over mijn grenzen te gaan?

Als de diagnose 'burn-out' niet echt wordt aangenomen, is de eerste belangrijke stap richting herstel dat je moet gaan accepteren dat je wel degelijk burn-out bent en dat je (dus) tijd moet nemen om serieus werk te gaan maken van je herstel.

Goed om te weten: burn-out herstel duurt volgens Stichting Burnout herstel 6 tot 9 maanden (2019). Op basis van landelijke gegevens stelt ArboNed dat Nederlandse werknemers met een burn-out gemiddeld 8 maanden verzuimen (2019).

Stuur ons een mailtje! Bel ons nu!

De tweede hindernis: denken dat de burn-out alleen het gevolg is van omstandigheden

Mensen die opgebrand thuis komen te zitten, zijn vaak boos of gefrustreerd vanwege omstandigheden op het werk, waardoor zij nu thuiszitten. Bijvoorbeeld omdat de werkdruk te hoog was zonder voldoende tijd voor herstel, er onvoldoende sprake was van autonomie of sociale steun, of omdat collega's misschien wel erg goed voor zichzelf zorgden door steeds niet thuis te geven als er extra dingen moesten worden gedaan.

Het begrip 'werk' moet breder worden opgevat dan alleen betaald werk: in psychologische zin is werk/arbeid op te vatten als elke gestructureerde en doelgerichte activiteit met een verplicht karakter' (Schaufeli, 2007). Daarom kunnen ook de belastende omstandigheden waarin bijvoorbeeld de vrijwillige voorzitter van de tennisvereniging zit, of de student die een studie volgt, aan de basis liggen van een burn-out.

Feit is, dat omstandigheden op het 'werk' altijd een rol spelen bij het ontstaan van burn-out. Maar wat ook waar is: mensen dragen hier zelf ook -onbewust en onbedoeld- altijd zelf aan bij. Wie of wat het grootste aandeel heeft aan een burn-out verschilt van geval tot geval, maar het is altijd een samenspel van omstandigheden op het werk (soms in combinatie met omstandigheden in de privésfeer) en de manier waarop iemand zelf met die omstandigheden omgaat. Dat ik dit zeg, mag beschouwd worden als komend uit onverdachte hoek: ik kan hier uit eigen ervaring over meepraten.

Het beste bewijs dat een burn-out ook altijd het gevolg is van hoe je zelf met de stressvolle, vervelende omstandigheden omgaat, is het feit dat de meeste collega's (mede-vrijwilligers, mede studenten, collega-topsporters) níet burn-out raken. Sommige collega's (de meesten?) hebben misschien zelfs geen of geen grote problemen om in diezelfde omstandigheden met plezier hun werk te doen. De meesten vallen in elk geval niet om.

Onderzoek toont aan dat er veel omstandigheden in de werksituatie kunnen zijn die de kans op een burn-out vergroten. Het risico op een burn-out blijkt in het bijzonder groot te zijn wanneer er veel momenten zijn van veel werkdruk die onvoldoende worden afgewisseld door perioden van waarin iemand goed kan herstellen, en wanneer hoge taakeisen onvoldoende worden gecompenseerd door hulpbronnen. Voorbeelden van hulpbronnen zijn sociale steun van collega's, voldoende regelmogelijkheden, goed contact met de leidinggevende (Schaufeli c.s., Burn-out: de stand van zaken, 2013)

Zolang je denkt dat jouw burn-out alleen het gevolg is van de omstandigheden, zal dat op verschillende manieren een goed herstel in de weg kunnen zitten:

  • Slachtofferschap
    De focus op anderen en/of omstandigheden als oorzaak van je burn-out, kunnen ertoe leiden dat je je vooral slachtoffer voelt. Het gevoel van slachtofferschap is onplezierig en leidt ertoe dat je in allerlei deprimerende, zich herhalende gedachtencirkels terechtkomt. Deze kosten je veel negatieve energie en leveren je geen positieve perspectieven op een gezonde en leuke toekomst. Kortom: je vooral slachtoffer voelen gaat je niet helpen om je beter te gaan voelen. Integendeel.
     
  • Uitblijven van reflectie en leren
    Vergelijkbaar als bij ontkennen dat sprake is van burn-out, leidt het leggen van de schuld voor het ontstaan van je burn-out bij anderen en/of omstandigheden ertoe dat je niet snel kritisch zult nadenken over hoe jij zelf bent omgegaan met de omstandigheden waar je je in bevond. Maar beide doen ertoe: uitvinden waar voor jou de energielekken zaten en onderzoeken waar jouw manier van hiermee omgaan (je coping stijl) minder of zelfs helemaal niet effectief is geweest. Om na je burn-out weer gezond terug te kunnen komen en ook gezond te kunnen blijven, is het in bijna alle gevallen nodig om veranderingen aan te brengen in je omstandigheden (soms zelfs door de ziekmakende omgeving te verlaten), en om geleerd te hebben op een andere manier met bepaalde situaties om te gaan.

Voorwaarden om goed te kunnen herstellen van een burn-out

Om goed te kunnen herstellen van een burn-out, moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Ik noem hieronder een paar belangrijke voorwaarden die je vooral zelf in de hand hebt:

  1. Acceptatie
    Alle strijd die je levert omdat je niet kan accepteren dat je burn-out bent, is verloren energie en het houdt je af van wat je moet doen: herstellen van een lange periode van veel te veel stress en veel te weinig hersteltijd.
     
  2. Tijd nemen
    Herstellen van een burn-out kost (veel) tijd. Ga niet uit van weken, denk in maanden. Herstel kun je niet versnellen, wel vertragen (zie hierboven).
     
  3. Afstand nemen en uitrusten
    Als je met een burn-out thuis komt te zitten, moet je om te beginnen de tijd nemen om uit te rusten en om helemaal afstand te nemen van je werk. Bij een volledige burn-out heb je zo'n 3 tot 4 weken nodig om de energie te hebben om de vervolgstappen richting herstel te kunnen gaan zetten.
     
  4. Lessen trekken
    Als de batterij weer wat is opgeladen, komt er ruimte voor reflectie: waar zaten voor jou de energielekken? Hoe ben je met de stressvolle, uitputtende situatie omgegaan en wat zou je misschien anders moeten wanneer je weer in een vergelijkbare situatie komt om een nieuwe burn-out te voorkomen?

    Waar je wel invloed op kunt uitoefenen, maar wat je niet helemaal zelf in de hand hebt:
     
  5. Begripvolle omgeving
    Het gaat hier om begrip van het thuisfront en ook zeker van de werkgever: zij moeten geen (onnodige) druk op je uitoefenen en moeten je het gunnen dat je tijd neemt om weer de oude te worden. Dat betekent onder meer dat zij hun verwachtingen van jou afstemmen op wat jij aankan en nodig hebt.
     
  6. Een gezonde werkomgeving
    Bij terugkeer in het arbeidsproces moet je zorgen voor een voor jou gezonde werkomgeving. Dat betekent dat ongezonde, ziekmakende aspecten van je oude werk(omgeving) zo veel mogelijk moeten worden weggenomen. Daar heb je de werkgever natuurlijk wel voor nodig. Wat kan en wat acceptabel is, bepaalt uiteindelijk je werkgever.
    Van belang hierbij is om je te realiseren dat niet iedereen geschikt is voor elk werk en iedere werkomgeving. Terugkeren naar een voor jou gezonde werkomgeving kan dus betekenen dat je moet kiezen voor een andere functie en/of een andere werkomgeving.

Heb je hulp nodig bij burn-out herstel?

Als je hulp nodig hebt bij jouw burn-out herstel, neem dan contact op voor een vrijblijvende kennismaking. Wij zijn psycholoog en al ruim 25 jaar werkzaam als coaches.

Stuur ons een mailtje! Bel ons nu!

Meer blogs van Albert van Veen lezen

Registerpsycholoog NIP Arbeid en OrganisatieAlbert van Veen, coach Nijmegen en omgeving, is registerpsycholoog NIP Arbeid & Organisatie, burn-out coach en tevens een door het CRKBO erkende trainer voor het kort beroepsonderwijs.

Sinds 1995 coacht en traint Albert medewerkers, leidinggevenden en (management)teams.


GERELATEERD

  • Op weg naar een burn-out krijg je altijd de nodige waarschuwingssignalen. Wat is nu het verschil tussen normale stressreacties en wanneer is sprake van signalen die erop wijzen dat je op weg bent naar een burn-out? Lees de blog die gaat over wat serieuze burn-out signalen zijn.
  • Als iemand opgebrand thuis komt te zitten, komt de burn-out vaak als een verrassing, terwijl mensen in de omgeving dit vaak al wel zagen aankomen. Hoe kan dit nu? Lees de blog waarin ik toelicht waarom het 'slachtoffer' de burn-out symptomen vaak niet op tijd (h)erkent.

Al onze blogs: kiezen op onderwerp

Reactie toevoegen