Zelfverzekerdheid is geen aangeboren eigenschap. De basis hiervoor leg je in de periode waarin je opgroeit. Door omstandigheden ontwikkelt niet iedereen dezelfde mate van zelfverzekerdheid. Op latere leeftijd zelfverzekerd worden kun je, soms met wat hulp, gelukkig wel realiseren.
Wat is zelfverzekerdheid?
Zelfverzekerdheid of zelfvertrouwen is het geloof in je eigen competenties, kwaliteiten en waarde. Het gaat niet om perfectie of overal goed in zijn, maar om het vertrouwen dat je in staat bent om te leren, te groeien en uitdagingen aan te gaan. En ook dat je ook fouten mag maken, zonder dat je daarmee afgaat of daarmee laat zien dat je niet zoveel voorstelt. Met voldoende zelfvertrouwen ben je in staat om:
- Assertief te zijn en je grenzen aan te geven.
- Effectief doelen te stellen en deze proberen te realiseren.
- Open en zelfverzekerd te communiceren.
- Makkelijker goede relaties op te bouwen.
Met een goed ontwikkeld zelfvertrouwen accepteer je jezelf zoals je bent. Niet alleen om wat je kunt, maar ook met je zwakke punten. Zelfvertrouwen is het fundament onder persoonlijke groei en professionele ontwikkeling.
Oorzaken van gebrek aan zelfverzekerdheid
Er kunnen verschillende factoren ten grondslag liggen aan een gebrek aan zelfverzekerdheid. Deze kunnen variëren van negatieve ervaringen tot onrealistische verwachtingen. Hieronder worden enkele veelvoorkomende oorzaken uitgelicht.
Negatieve ervaringen
Vervelende, nare gebeurtenissen kunnen veel invloed hebben op je zelfbeeld. Als je bijvoorbeeld mislukkingen, dingen die fout gaan, niet kan zien als leermomenten, kunnen ze gevoelens van falen en zelftwijfel versterken. En herhaalde kritiek van familie, vrienden of collega’s kan het vertrouwen in je eigen kunnen ondermijnen. Ook als je langdurig gepest bent, kan dit tot gevolg hebben dat je je minderwaardig en onzeker voelt.
Vergelijken met anderen
Sociale vergelijking is een veelvoorkomende oorzaak van een laag zelfvertrouwen, vooral in de huidige tijd van sociale media.
Constant vergelijken
Het constant vergelijken van jezelf met anderen kan gevoelens van tekortkoming en minderwaardigheid oproepen.
Ideaal zelfbeeld
Jezelf veel vergelijken met anderen, zeker als je hiervoor sociale media gebruikt, kan leiden tot het creëren van een ideaalbeeld dat ver afstaat van de realiteit, maar waar je wel aan zou moeten voldoen.
Een niet-realistisch zelfbeeld leidt natuurlijk onherroepelijk tot gevoelens van falen en ook onzekerheid.
Onrealistische verwachtingen
Een gebrek aan zelfvertrouwen kan ontstaan door het stellen van te hoge eisen aan jezelf. Hierbij kan het -vaak onbewuste- ideaalbeeld dat je van jezelf hebt dus ook een rol spelen.
Perfectionisme
Perfectionisten hebben het idee dat zij alles foutloos moeten doen. Omdat foutloos leven en werken natuurlijk onmogelijk is, kan perfectionisme leiden tot angst om te falen en uitstelgedrag. Het gevoel van onzekerheid, dat vaak onderliggend een rol speelt bij perfectionisme, wordt door perfectionisme daardoor eerder versterkt dan verminderd; je kan als perfectionist gemakkelijk in een situatie van self fulfilling prophecy komen…
Innerlijke criticus
Strenge zelfkritiek en het gevoel nooit goed genoeg te zijn, kunnen je eigenwaarde aantasten.
Perfectionisme en een innerlijke criticus kunnen zelfverzekerder worden nogal in de weg zitten!
Gebrek aan specifieke vaardigheden
Een gebrek aan specifieke competenties of kennis, nodig om bepaalde werkzaamheden goed te kunnen doen, kan onzekerheid veroorzaken en je het gevoel geven dat je dus onbekwaam bent. Je kunt dan gaan twijfelen aan je capaciteiten, ook op andere gebieden. Andersom kan het ook zo zijn dat je door het het versterken van bestaande competenties en het leren van nieuwe werkzaamheden juist wat zelfverzekerder wordt.
Waarom zelfvertrouwen belangrijk is
Zelfvertrouwen heeft een directe impact op vrijwel elk aspect van je leven. Goed ontwikkelde eigenwaarde helpt je om:
- Beslissingen te nemen zonder angst voor een oordeel van anderen.
- Beter om te gaan met stress en tegenslagen.
- Makkelijker nieuwe uitdagingen aan te gaan en je daardoor te ontwikkelen.
Het begrijpen van de oorzaken van te weinig zelfvertrouwen kan helpen bij het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld en zelfverzekerder worden. Door negatieve patronen te herkennen en eraan te werken, kun je de basis leggen voor een sterker, veerkrachtiger gevoel van eigenwaarde.
Zelfverzekerder worden: welke stappen kun je zetten?
Zelfverzekerder worden? Hieronder lees je hoe je met behulp van concrete stappen je zelfvertrouwen kunt vergroten en een positiever zelfbeeld kunt opbouwen.
Werken aan een positieve, ondersteunende mindset
Herkennen van je belemmerende gedachten
- Schrijf de negatieve gedachten die je hebt over jezelf op.
- Probeer bij elke gedachte een realistisch en ook positiever alternatief te formuleren.
Bijvoorbeeld:
De negatieve gedachte “Ik ben niet goed genoeg” zou je misschien kunnen vervangen door “Ik kan dit misschien nog niet genoeg, maar ik ben wel capabel en kan veel leren”.
Falen leren zien als een leermoment
Het ombuigen van het idee dat fouten maken gelijk staat aan falen is cruciaal voor het ontwikkelen van zelfvertrouwen. Dit kun je proberen te doen door de volgende gedachten eens goed te overdenken:
- Iedereen maakt fouten. Het zijn juist de lessen die ik uit deze fouten trekt, die mij sterker maken.
- Als ik een fout heb gemaakt, kan ik onderzoeken of ik er iets van kan leren, zodat ik het de volgende keer anders kan doen.
Dit soort gedachten is toch veel waardevoller en meer waard dan denken in veroordelende termen als ‘falen’, ‘stom’ en ‘dom’?!
Stop met vergelijken
Tip: houd vier maanden een dagboek bij waarin je je persoonlijke vooruitgang noteert, hoe klein die ook lijkt.
Bouw zelfvertrouwen op door te doen
Stel kleine doelen
Het stellen van haalbare doelen is een goede manier om energie en vertrouwen te creëren. Grote doelen kunnen overweldigend zijn, kleinere stappen maken ze beheersbaar.
Als je een grote presentatie moet geven, begin dan met het oefenen van een deel ervan voor een vriend of familielid. Beloon jezelf voor elke behaalde mijlpaal. Dit versterkt het positieve gevoel en motiveert om verder te gaan.
Ga uit je comfortzone
Uitdagingen aangaan kan spannend zijn, maar juist het verlaten van je comfortzone helpt je groeien.
Bijvoorbeeld
Kies een activiteit die je altijd al wilde proberen, zoals een nieuwe hobby of het spreken in het openbaar. Begin met kleine stappen. Zelfs een kleine overwinning kan je vertrouwen een flinke boost geven.
Visualiseer succes
Mentale voorbereiding is een krachtige manier om zelfverzekerder te worden. Zie zo concreet mogelijk voor je hoe je een taak succesvol uitvoert en voel de trots die je op dat moment zou ervaren. Het visualiseren van hoe je zaken gaat aanpakken, helpt je om goed voorbereid te zijn. Dit kan de stress verminderen en komt je prestaties verbeteren.
Versterk je vaardigheden
Zelfvertrouwen is nauw verbonden met competentie. Door je kennis te vergroten en vaardigheden te trainen, kun je onzekerheden verminderen en sterker in je schoenen staan. Jezelf blijven ontwikkelen kan op verschillende manieren, bijvoorbeeld door:
Kies iets uit waar je nieuwsgierig naar bent en waarmee je jezelf kunt uitdagen. Investeer tijd in het ontwikkelen van de vaardigheden die je hiervoor nodig hebt. Bijvoorbeeld door het volgen van een bijpassende cursus, een goed boek te lezen of op je werk een mentor te zoeken die je hierbij kan begeleiden.
Vraag Feedback
Constructieve feedback is een van de meest waardevolle instrumenten voor persoonlijke groei. Als je feedback gaat vragen, vraag dan specifiek naar wat je goed doet en naar gebieden waar je kunt verbeteren. Bijvoorbeeld: “Wat vond je goed aan mijn presentatie? En hoe denk je dat ik het beter had kunnen doen?”
Oefen met positieve gedragingen
Werk aan je lichaamstaal
Je houding en uitstraling beïnvloeden hoe je jezelf voelt én hoe anderen je waarnemen. Ga rechtop staan, maak oogcontact, kijk welbewust vriendelijk en met aandacht. Deze eenvoudige acties geven je een zelfverzekerde uitstraling en versterken je innerlijke gevoel van kracht. Probeer het maar eens uit!
Spreek assertief
Assertiviteit betekent dat je duidelijk en respectvol voor jezelf opkomt. Assertiviteit laat zien dat je vertrouwen hebt in je mening en helpt je dit vertrouwen te versterken.
Oefen om dit te bereiken met korte, duidelijke uitspraken zoals: “Ik ben het hier niet mee eens, en dit is waarom.” Dit kun je thuis oefenen voor de spiegel, of bijvoorbeeld samen met een goede vriend of vriendin.
Zorg goed voor jezelf
Omgaan met uitdagingen
Zelfvertrouwen wordt vaak getest op moeilijke momenten. Hoe je hiermee omgaat, bepaalt hoe sterk je uit de situatie komt.
Accepteer onzekerheid
Ontwikkel veerkracht
Zoek ondersteuning
Het delen van je zorgen met vertrouwde vrienden, familie of een coach kan je helpen om perspectief te krijgen en vertrouwen op te bouwen. Ga om met mensen die aardig voor je zijn, je steunen en aanmoedigen.
Tot slot
Behoefte aan wat steun of advies?
Wij hebben ruim 30 jaar ervaring met het begeleiden van mensen voor wie zelfverzekerd worden een belangrijk doel is. Dat doen wij met veel inzet en vaak ook met veel succes: zie hier en hier voor beoordelingen over ons.
Heb je vragen, of wil je kennismaken en daarvoor een vrijblijvende afspraak maken? Wij zijn bereikbaar op 024 397 8892. Een mail sturen kan natuurlijk ook: info@md-act.nl
Albert van Veen
